Авиация майоры мен «Қазақстан Ғарыш Сапары» қызметкерінің ар-намыс кодексі

Саханов К. (1).jpg


Авиация майоры Қанат Жақсылықұлы Саханов - әскери қызмет жылдары артта қалған «Қазақстан Ғарыш Сапары» ұлттық компаниясының жетекші инженерлерінің бірі. Отан қорғаушылар күні қарсаңында біз оған бірнеше сұрақ қойдық.


- Қанат Жақсылықұлы, Сіздің таңдауыңыз неге Самара қаласындағы мемлекеттік аэроғарыш университетіне түсті?

- Жас кезімізде кәдімгі ақтөбелік "хрущевте" тұратын достарыммен бірге команда жинадық, қараусыз қалған жертөлені техникалық шеберханаға қайта жабдықтадық және өз "қолөнерімізді" жасадық - автомобильдер, катерлер, арбалеттер, веломобиль,
минимопед, әуе жыландары, ұшақтар үлгілері, планерлер, қолдан жасалған оқ-дәріге арналған зымырандар және т. б.
Әрине, ЖОО таңдауына техникалық шығармашылыққа, әсіресе ұшу аппараттарына деген құштарлық әсер етті.

- Студенттік жылдарыңыз несімен есте қалды?
– Бұл КСРО-ның күйреу уақыты-дүкендердегі үлкен кезектер мен бос сөрелер, талон бойынша тауарлар, жаппай тапшылық, плацкарт вагонындағы үшінші орны және басқалар.
Бірақ бұл менің өмірімдегі ең керемет алты жыл!
Оқу бірінші орында болды - тек бейінді профессорлар мен ғылым докторлары дәріс оқыды, біз жыл сайын авиациялық зауытта өндірістік тәжірибеден өттік.
Менің студенттік кезім туралы ең жарқын және жақсы естеліктерім бар деп айтуға болады! Қысқы сессиядан кейін біз шаңғымен, жазда және мереке күндері – «Самарская лука» қорғалатын аймағында және Грушинский фестивалінде, түрлі концерттерде, фестивальдарда, мұражайлар мен театрларда серуендедік.
Студент кезімде гимнастикамен, содан кейін бокспен белсенді айналыстым. Әртүрлі қалалардағы жарыстарға баруға тура келді.
Көптеген студенттер сияқты қосымша жұмыс істеуде тура келді. Ол үшін кешкі курстарға қатысып, троллейбус жүргізушісін оқып, демалыс, мереке күндері Самарада жолаушыларды тасымалдадым.
Сол ұмытылмас студенттік жылдары мен көптеген достар таптым, қазір әлеуметтік желілер арқылы араласамын.
Жыл сайын 7 қаңтарда достарым мені туған күніммен құттықтауды ұмытпайды.


-Сіз ҚР ҚК келісімшарт бойынша 13 жылдан астам қызмет еттіңіз. Осы уақыт туралы толығырақ айтып беріңізші.

- 1996 жылы университетті бітіргеннен кейін мен туған қалам Ақтөбеге оралдым. Сол уақытта № 406Авиажөндеу зауытында жұмысшылар штаты жаппай қысқартылып жатты, ал Ақтөбе азаматтық авиация жоғары ұшу училищесі Қорғаныс министрлігінің құрамына өтіп жатты. Осылайша, мен Ақтөбе жоғары әскери авиация училищесінің авиациялық техникалық базасын жөндеу және регламент технигі лауазымына лейтенант атағын бере отырып, әскери қызметке қабылдандым.
Жұмыс өте қызықты болды! Кәсіби нұсқаушы-ұшқыштар курсанттарды Як-18Т нақты жаттығу ұшағымен ұшуға үйретті, ал техниктер бұл ұшақтарға қызмет көрсетті және оларды жөндеді. Жөндеу кезінде ақаулықты жою үшін біз ұшақты бөлшектедік, содан кейін оны қайта жинадық деуге болады.
2004 жылы оқу бөліміне ауыстым – ҚР ҚК Әуе қорғанысы күштері Әскери институтының бейіндік кафедрасында авиациялық қозғалтқыштарды құрастыру және пайдалану курсанттарын оқыттым.
Біліктілігімді арттыру үшін 2005 жылы С.П. Королев атындағы Самара мемлекеттік аэроғарыш университетінің аспирантурасында бекітілдім. 2010 жылдың наурыз айында «Ұшу аппараттары мен олардың жүйелерін бақылау және сынау» мамандығы бойынша техника ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін ала отырып, диссертацияны сәтті қорғадым. Сол уақытта әскери қызметтегі келісімшартым аяқталды.

каф. КиЭАД2 (1).jpg
каф. КиЭАД1 (1).jpg


- "Қазақстан Ғарыш Сапары" Ұлттық ғарыш компаниясына қалай келдіңіз?
- Диссертацияны қорғауға жақындаған сайын кәсіби дамуымның қажеттілігі туралы түсінік пайда болды, 2008 жылы мен ҚҒС қызметіне қызығушылық таныта бастадым, мүмкін болатын жұмысқа орналасу мәселелері бойынша кеңсемен және кадрлар
бөлімімен хабарластым. Негізгі кедергі менің әскери қызметтегі келісімшартым болғандықтан, келісімшарттың мерзімі аяқталғаннан кейін мен ҚР Қарулы Күштері қатарынан шықтым.

- Бүгін Сіздің "ҚҒС" міндеттеріңізге не кіреді? Өз жұмысыңызды жақсы көресіз бе?
- Ғылыми-зерттеу қызметі, оның ішінде аэроғарыш саласы үшін кадр резервін даярлау.
Жұмыс өте қызықты! Әрине, оның өзіндік қиындықтары бар, әсіресе оны ұйымдастыру және басқару мәселелерінде. ҚҒС сияқты жоғары технологиялық өндірістік компания бейінді салада өз технологияларын әзірлеу жолымен беделін арттыру үшін ғылыми-зерттеу қызметін барынша дамыту қажет.


- Отбасыңыз туралы айтып беріңізші. Бүгін Сіздің ұлыңыз, жұбайыңыз немен айналысады?
-Ұлыс Чанчжоу қ. (Қытай) университетінде «Мұнай-газ инжинирингі» бакалавриат бағдарламасы бойынша оқуын аяқтады. Жұбайым уақытша жұмыс істемейді.

- Сүйіп оқитын әдебиетіңіз? Авторы?
Әр алуан. Шытырман оқиғадан философияға дейін.
Жеңіс күні қарсаңында әдетте Ұлы Отан соғысы туралы кітаптар оқып, фильмдер көремін. Менің атам Курск Доғасындағы шайқаста қатты жарақат алды. Қолы жоқ, бірақ тірі болып үйге оралған. Соғыс туралы ешқашан ештеңе айтқан емес. Неліктен?
Мемлекеттік Эрмитаждың ғылыми қызметкері Николай Никулиннің «Соғыс туралы естеліктер» кітабын оқып, жауапты содан алдым, онда соғыс патриоттық ұрандарсыз көрсетіледі.
1989 жылы (мен 16 жаста едім) Ленинградтан 100 км қашықтықта Мясной Бор ауылының маңында 2-соққы армиясының жауынгерлерінің қалдықтарын іздеу және жерлеу экспедициясына қатысқаным есімде. Қоршаудағы 100 мың адамның тірі болып бірнеше мыңы ғана шықты. Фашистер оқ-дәрілерді аямады, әр қадамда металл бөліктері табылды, жарылмаған гранаталар мен снарядтар табылды. Бір апта ішінде 37 сарбаздың қалдықтары табылды. Жақын ауылдағы бауырластар зиратында жерледі. Діни қызметкер қайтыс болғандардың жаназасын шығарғанда, аспаннан өлгендерді жоқтағандай ұсақ жаңбыр жауды.

- Бос уақытыңызда немен айналысасыз?
Интернеттегі техникалық және технологиялық бағыттағы ақпаратты оқимын.
Сала үшін кадр резервін дайындау мақсатында Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің «Ғарыш техникасы және технологиялары» кафедрасының магистранттары үшін, сондай-ақ «Назарбаев Зияткерлік мектебі» оқушылары үшін әріптестермен оқу сабақтарын өткіземіз.

- Нені өмірдегі жетістіктер деп санайсыз?
- Еліміздің әскери кадр резервін даярлауға қосқан үлесім - менің бұрынғы курсант оқушыларым кездесу кезінде мен берген білімім үшін алғыс білдіргенде, маған өте жағымды.

- Сіздің өмірдегі ұраныңыз
- Білім көп орын алмайды.

- Отан қорғаушылар Күні қарсаңында жас ұрпаққа қандай кеңес берер едіңіз?

- Офицердің Ар-намыс кодексін ұстануға кеңес беремін. Ол 100 жастан асқан, бірақ ол әлі де өзекті! Міне, кейбір тармақтардан:


Егер орындайтындығына сенімді болмасаң, уәде берме.
Өзіңді қарапайым, абыроймен, сәнқойлықсыз ұста.
Толық абыройлы сыпайылық аяқталып, төмен табынушылық басталатын шекараны есте сақтау қажет.
Қызбалықпен ойланбаған хаттар мен баянаттар жазба.
Сырыңды көп айтпа-өкінесің. Есіңде болсын: тілім - жауым!
Даңғойлыққа әуес болма, абыройың төгіледі.
Жеткілікті танымаған адаммен келісуге асықпа.
Жолдастарыңмен ақша есебін жүргізбе. Ақша қарым-қатынасты бұзады.
Артынан айтылған ренішті ескерту, өткірлік, келемежді өзіңе деп қабылдама. Одан жоғары бол.
Егер сіз біреу туралы жақсы ештеңе айта алмасаң, онда жаман да айтудан да аулақ бол.
Өзгенің кеңесін кемсітпе — тыңда.
Күш қарқында емес, бұзылмас тыныштықта.

- Сұхбатыңыз үшін рахмет. Келе жатқан мерекеңізбен!


«Қазақстан Ғарыш Сапары» ҰК» АҚ»
баспасөз қызметі