NАСА ғалым-астронавты Дороти Меткалф Линденбургер қазақстандықтардың ғарыш туралы және басқа да сұрақтарына жауап берді

Dorothy_Metcalf-Lindenburger.jpg


Жақында Дүниежүзілік ғарыш апталығын мерекелеу аясында АҚШ Елшілігі Astana Hub және "Қазақстан Ғарыш Сапары"ҰК" АҚ бірлесіп ұйымдастырған ғалым-астронавт Дороти Меткалф Линденбургермен онлайн-кездесу өтті.

Дороти ХҒС-дағы NАСА миссиясының маманы және STS-131 бағдарламасы аясында "Спейс Шаттл" кемесінде бортинженер болып жұмыс істеді. Ғарыштық миссияларда жұмыс істеумен қатар, ол NASA-ның Төтенше ортадағы (NEEMO), су астындағы тіршілік ету ортасында халықаралық экипажмен жұмыс жасау миссиясын басқарды. Ғарышқа ұшудың жалпы ұзақтығы-15 күн 2 сағат 47 минут. Бұл ғарышқа ұшатын ең жас ғарышкер әйелдердің бірі.
"Қазақстан Ғарыш Сапары "ҰК" АҚ Басқарма төрағасының орынбасары Дмитрий Зернов онлайн-кездесуге қатысушыларды құттықтап, Доротиге қатысқаны үшін алғысын білдірді.
Бұл кездесуге ғарышқа қатысты барлық нәрсеге қызығушылық танытқна, әр түрлі мәртебесі мен жас санаттарындағы тілек білдірген балалар мен ересектер қатысты.
Дотти балалық шағында ол өте ізденімпаз бала болғанын айтты. Дәл сол кезде ол астронавт мамандығын армандай бастады.
Оның есіне алғаны:
- Өте кішкентай кезімде мен жұлдыздар орналасқан кеңістікке, ашық аспанға қарап мен өскенде ғарышты зерттеймін деп армандадым. Ата-анам менің қызығушылықтарымды қолдады, анам маған жұлдыздар мен жұмбақ Ғалам туралы әңгімелерді жиі оқыды.
Мектеп жылдарында біз сондай-ақ қызығушылық танытқан оқытушымыздың арқасында эксперименттер жүргіздік, Калифорнияда өткен ғылыми-зерттеу жұмыстарына қатыстық. Біз ғарыш лагеріне бардық, онда мен нағыз ғарышкерлерді көрдім. Бұл сапар мені қатты жігерлендірді. Бұл 1990 жыл еді.
1997 жылы колледжді бітіргеннен кейін Дороти бейбітшілік Корпусына жіберілді, содан кейін Қазақстанға келді, ол туралы ерекше жылылықпен әңгімелейді.
Вашингтонда ол астрономияны оқыған университетті бітірді. Ол ғарышкер болған ғарыш лагерінің алғашқы түлегі болды.
Ғарышқа ұшар алдында Дотти ұзақ және қажырлы жұмыс істеді. Аэроғарыштық техниканы зерттеді: құрылымы мен қозғалтқыштарынан, реактивті ұшақтардан зымырандарға дейін және т.б. ол барлық бос уақытын осыған арнады. Дороти Шаттлдар мен Халықаралық ғарыш станциясының (ХҒС) қарқынды жаттығуларынан, физиологиялық дайындықтан, T-38 Talon ұшақтарымен ұшудан, қону мен су тасқынынан, шөл далада өмір сүру жаттығуларынан өтті.
Ол ғарыш кеңістігіне су астында шығуға машықтанды. Алты жыл мұқият жұмыс істегеннен кейін NASA ғарыштық миссиясына қосылды.
STS-131_EVA3_Airlock_Preparations.jpg
s131e008352-sts-131-metcalf-lindenburger-in-mplm-cf68de-1024.jpg


Дотти NASA-дағы миссиясы мен әріптестері туралы егжей-тегжейлі айтып берді. Олар 14 адам болды, олар әлі де байланыста. Ол үшін қазір ғарыштық отбасы болған өте жақын адамдар.
ХҒС-дағы негізгі жұмыс көптеген ғылыми эксперименттерде қолдану мақсатында жабдықтарды жеткізу болды. Ғарыш тарихында алғаш рет бір уақытта төрт әйел орбитада болды.

"Мен бұл рекордтың бір бөлігі болғаныма өте қуаныштымын. Біз ашық ғарышқа шықтық, мен қауіпсіздікке жауап бердім және әріптестеріммен үнемі байланыста болдым. Жердегі қызмет ашық кеңістіктегі және ХҒС ішіндегі адамдарды үйлестірді", - дейді Дотти.
Ол өзі туралы былай дейді: "Бала кезінде аққалалар соққан және 20 жылдан кейін ХҒС бортында болған қыз. Бұл ғарыштық сапар мені толығымен өзгертті. ХҒС-дан Жер мен жұлдыздардың көрінісін сөзбен айтып беру мүмкін емес, бұл тамаша көрініс".

Дотти барлық армандардың орындалатынына сенімді. Ол өз мысалында оған көз жеткізді.
Онлайн-кездесуге қатысушылар астронавтқа көптеген сұрақтар қойды. Ең кішкентай қатысушы-бес жасар Алиге ол жақсы оқып, әрдайым осындай қызығушылық танытуға кеңес берді. Ешқашан үміт үзбеңіз, өйткені барлық күш-жігер марапатталады.
"Математика, физиканы терең білуден басқа, дене шыңықтырумен де айналысуы керек. ХҒС - да бола отырып, қалыпта болу үшін жаттығулар жасау керек, содан кейін Жерге бейімделу оңай. Бұл қиын, өйткені ауырлық орталығы ауысады. Мысалы, ауырлық сезіміне үйрену. Жерге үйлестірумен жұмыс істеу үшін 2-3 күн кетеді", - дейді Дотти.
Сұрақтарға жауап бере отырып, ол ғарышкерлер арасындағы гендерлік теңсіздік енді қолданылмайтынын айтты. Әйелдер ғарышқа ер адамдармен бірге ұшады, бұл оны қатты қуантады.

zhenschiny-1_1.jpg


- Адамдар ғарышқа не үшін ұшады? - деп сұрады қатысушылардың бірі.
"Жердегі өмірді жақсарту үшін", - деп жауап берді ол.
- Жерден тыс өмір сүру ықтималдығы қандай?
- Терең ғарышты біле отырып, жұлдыздардың айналасында біз Жерге өте ұқсас планеталарды табамыз. Онда өмір сүрудің жоғары мүмкіндігі бар.
- Дәрігерлер ғарышқа ұшып жатыр ма?
- Бізде астронавт-дәрігерлер бар. Олар болмаған кезде, ғарыштық экипаж мүшелеріне тігістерді қалай салу керектігі, салмақсыздық жағдайында алғашқы медициналық көмек көрсету үйретіледі.
- Ғарышты игеру кезінде жер үшін экологиялық зардаптарды болдырмауға бола ма?
- Бүгінгі таңда ХҒС - да экологиялық тәуекелдерді-улы қалдықтарды барынша азайта отырып, зерттеулер жүргізуге тырысуда. Алайда, біз ғарышты зерттеуден үлкен артықшылықтар алғандығымызды ұмытпауымыз керек.
Дотти сонымен қатар туристік миссиялар туралы, астероидтерде тау-кен өндірісінің гипотетикалық мүмкіндігі туралы оң пікірін білдірді.
Сонымен қатар, қызығушылық танытқан жастарға Дороти Жер туралы көптеген ғылыми зерттеулер жүргізген Энди Вайердің кітаптарын оқуға кеңес берді.
Онлайн-кездесудің қорытындысы бойынша Дотти барлық қатысушылар мен ұйымдастырушыларға алғысын білдіріп, барлығына табыс, өздеріне және өз армандарына сенім тіледі.


Қазақстан Ғарыш Сапары"ҰК" АҚ
баспасөз қызметі